Türkiye'de Spor Toto, kuruluş hazırlıklarına 1949 yılında başladı.
O dönemin Beden Terbiyesi Genel Müdürü Vildan Aşir Savaşır, Spor Toto fikrini ortaya atan ilk öncü kişi oldu. Savaşır, 1949 yılında İsveç'ten özel bir kuryeyle getirttiği Spor Toto mevzuatını bizzat tercüme etti ve dönemin futbol federasyonu başkanı Ulvi Yenal ile birlikte Spor Toto organizasyonun kurulabilmesi için çalışmalara başladı.
Savaşır'dan sonra genel Müdürlük makamına oturan Danyal Akbel, Cemal Alpman, Faik Birsel ve Şinasi Ataman, konuya yabancı olmaları ve kamuoyunun kumar suçlamalarından ürkerek çalışmaları askıya aldılar. Mehmet Arıkan, göreve vekaleten geldiğinde bu çalışmaya ağırlık vermeye başladı.
1950'de İlk Kez Meclis'te
Spor Toto organizasyonunun, Türkiye'de kurulması için yoğun çaba harcayan Futbol Federasyonu Başkanı Ulvi Yenal, o günlerde yaşadıkları sıkıntıları Tercüman gazetesinde 1986 yılında çıkan yazısında şöyle anlatıyordu: Savaşır'dan sonra gelen genel müdürler, teftiş ve tetkik gibi konularla uğraştığından Spor Toto'ya ilgi göstermediler. Müracaat ettiğimiz makamlardan, çocukları kumara mı alıştıracaksınız? Profesyonelliğe geçtiniz yetmedi mi? Gibi sözlerle karşılaştık. Madem uygar ülkelerin hepsinde oynanıyor neden Fransa'da bu oyun yok gibi laflar işittik. Avrupa'da birçok ülke spor tesislerini spor totodan gelen gelirlerle tamamlarken, biz kısır bütçelerle yılları geçiriyorduk. 1950 yılında Rize Milletvekili Zeki Rıza Sporel ile Konya Milletvekili Saffet Gürol Spor Toto ile ilgili birlikte bir kanun teklifi hazırladı ve Meclis'e sundu. Ancak o teklif hiç bir sonuca ulaşamadı ve encümende eriyip gitti.
10 Yıllık Mücadele
Meclis'te DP milletvekilleri Spor Toto'nun kumar olduğunu ileri sürdü ve kanunun reddine çalıştı. Meclis'te kimi vekiller karşı çıkarken, kimileri de kanuna olumlu yaklaşıyordu. Orhan Şeref Apak, Sait Selahattin Cihanoğlu, o zaman ki Genel Müdür Mehmet Arkan, Nizamettin Kırşan ve Muhlis Peykoğlu, Spor Toto'nun oynanması (o zamanki adıyla Bahsi Müşterek) için yoğun çaba harcadı. Kanun 1959 yılında 10 yıllık gecikmeyle çıktı.
1958 yılında Emlak Bankası Genel Müdürü ve Tenis ve Masa Tenisi Federasyonu başkanlığını yürütürken, Maarif Vekili Celal Yardımcı'nın başkanlığında bugünkü Merkez Danışma Kurulu toplantısına katıldım. Burada 3530 sayılı kanunun değişmesi gerektiğini bunun yanında Spor Toto'nun kurulmasını anlattım. Her iki kanunu hazırlayın, Meclis'e sevkedelim dedi.
Spor Toto'nun Uygulamaya Geçirilişi
çekişmeli bir mücadeleden sonra, Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler Tertibi Hakkında'ki 7258 sayılı Kanun 29 Nisan 1959 tarihinde kabul edilmiş ve Spor Toto resmen kurulmuştur.
İlk Tüzüğün Uygulamaya Geçirilmesi
7258 sayılı yasanın, Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü'ne vermiş olduğu yetkiye dayanarak, gerekli hazırlıklara başlanmış, 1 Ekim 1959 tarihinde, o dönemdeki adı ile Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahis Teşkilatı'nın başına Hasan örengil vekaleten getirilmiştir. Bu dönemde ülkemizin koşullarına uygun sistem arayışına girilmiş ve en uygun sistemin Alman KOBLENZ Sistemi olduğu görülmüştür. Bu sistemle ilgili adaptasyon çalışmalarının yürütülmesi için Koblenz Müdürü Hans LEİZER Türkiye'ye davet edilmiştir. Dönemin Beden Terbiyesi Genel Müdürü Mehmet ARKAN, Hasan öRENGİL ve Hans LEİZER, ilk tüzüğün hazırlanmasında, uygulamaya geçirilmesinde önemli çalışmalar yapmışlardır.
Spor Toto Türkiye'ye Yayılıyor
1 Ocak 1960 Tarihinde Hasan öRENGİL'den görevi devralan İsmail DOĞU döneminde, hazırlık çalışmaları sona ermiş ve 7258 sayılı yasanın 3. ve 6. maddelerine dayanılarak hazırlanan Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler Tüzüğü, 9 Şubat 1960 tarihli Bakanlar Kurulu'nun 4/12702 sayılı kararı ile yürürlüğe girmiştir.
Spor Toto'nun çok geniş topluluklara yayılmasının sağlanması elbette ki başbayi ve bayilikler aracılığı ile gerçekleşecektir. İşte gerek daha fazla sayıda iştirakçiye ulaşmak ve gerekse başbayilik hizmetlerinin bir düzen içerisinde yürütülebilmesi amacı ile, dönemin güçlü ulusal bankalarından biri olan Türkiye Emlak Kredi Bankası ile hizmet sözleşmesi imzalanmıştır.
Spor Toto başlangıçta sadece Ankara, İstanbul ve İzmir'de oynatılmış, aynı yıl içerisinde sırası ile Adana, Mersin, Kayseri, Konya, Kocaeli, Eskişehir, Sakarya ve Bursa illerinde başbayi ve bayilikler açılarak yaşama geçirilmiştir.
Giderek ilgi gören Spor Toto, kısa bir zamanda ülkenin dört bir yanına yayılmış, beş yılda tüm illerde, ilçelerde hatta köylerde başbayi ve bayilikler aracılığı ile Türk insanının yaşantısının bir parçası haline gelmiştir. 1960-1961 sezonunda, 17 başbayi ve 748 bayi ile hizmet veren Spor Toto, 5 yıl sonra 1965-1966 sezonunda başbayi sayısını 86'ya, bayi sayısını da 1620'ye çıkartmıştır. Kısa sürede ülkemizin gözbebeği olan Spor-Toto, sporun Anadolu'ya yayılmasınd a ve bu konuyla hiç ilgilenmeyen geniş kitlelerin, kazanma umuduyla, futbolla ilgilenmesinde önemli bir rol üstlenmiştir.
Spor Toto'nun Spora Hizmeti
Sporun ivme kazanmasını ve spor heyecanının artmasını sağlayan SporToto, gerçek kuruluş amacına da ulaşmış, Edirne'den Kars'a kadar yurdun dört köşesinde spor tesislerinin yapımına hız kazandırmıştır. öyle ki, Spor-Toto kurulmadan önce çeşitli illerde tel örgü veya basit duvarla çevrilmiş 52 stad, 8'i seyircili 20 salon, 5 havuz, 2 otel, 10 kayak evi, 6 poligon, 12 lokal bulunurken, 1981 yılından sonra elde edilen gelirler ile bu rakamlar, 10 yıl içinde 20'si inşaat halinde 103 stad, 93 antrenman sahası, 74 çeşitli büyüklükte salon, 34 tenis kortu, 48 açık basketbol ve voleybol sahası, l0 poligon, 13 açık havuz, 1 eskrim salonu, 1 konkurhipik sahası, kapalı manej, 1'i inşaat halinde 3 veledrom, 16 kayak evi, 2 buzhokey sahasına ulaşmıştır. Bugünün ölçüleri ile trilyonlarla ifade edilen bu tesisler, Spor-Toto olmasaydı, spor ile ilgili bakanlıkların yüz yıllık bütçesinin toplamı ile bile yapılamazdı.
Spor Toto'da İlk Hafta
Spor Toto 1959-1960 futbol sezonunda, 26-27 Mart 1960 tarihlerinde oynanan maçlar ile ülkemiz gündemine girmiştir. Spor Toto'nun ilk haftasında yer alan ve tarihe geçen karşılaşmalar şunlardır:
Galatasaray-Feriköy
İstanbul-Karagümrük
Beykoz-Feriköy
Galatasaray-Karagümrük Demir-Vefa
Fenerbahçe-Altay
Vefa-Altay
Demirspor-Fenerbahçe
İzmir-Kasımpaşa
Karşıyaka-Beşiktaş
Karşıyaka-Kasımpaşa
İzmirspor-Beşiktaş
Beylerbeyi-Davutpaşa
Lig bitimine kadar oynatıldığı 9 haftalık kısa dönemde, 2 liralık kolon bedeli ile toplam 6.764.976.-TL.sı hasılata ulaşarak bu hasılatın 3.413.569.-TL.sını iştirakçilerine dağıtmış, 2.275.713.-TL.sını Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü'ne ve 599.524.-TL.sını da başbayi ve bayilerine aktarmıştır.
1960-1961 sezonunda Spor-Toto kendi bünyesinde çalışan 121 personeli, 17 başbayi ve 748 bayi ile 11.430.368 iştirakçiye hizmet vermiştir. Bu sezon sonunda toplam 82.660.732.-TL. hasılat elde eden Toto, bu hasılatının yarıdan fazla bir bölümü olan 43.081.604.-TL'sını, 13, 12, 11 ve 10 maç sonucunu doğru tahmin eden iştirakçilerine dağıtmıştır. Spor yatırımlarına kaynak yaratmak amacı ile kurulan Spor-Toto Teşkilatı, aynı dönemde bu amacın gerçekleşebilmesi için Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü'ne hasılatın 28.721.069.-TL.'sı gibi büyük bir kısmını aktarmıştır. 1960-1961 yılları, tesis yapımı konusunda Türk Spor tarihinde yeni bir sayfa açmıştır.
Spor Toto Teşkilat Başkanlığı
Spor Toto Teşkilat Müdürlüğü, 28.02.2007 tarihinde yürürlüğe giren 5583 sayılı "FUTBOL MÜSABAKALARINDA MÜŞTEREK BAHİSLER TERTİBİ HAKKINDA KANUN İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN" ile Teşkilat Başkanlığı'na dönüşmüştür.
< Önceki
